Bill of Lading là một trong những chứng từ quan trọng nhất trong xuất nhập khẩu, đặc biệt đối với hàng hóa vận chuyển bằng đường biển. Chứng từ này không chỉ xác nhận hàng đã được nhận để vận chuyển mà còn là bằng chứng của hợp đồng vận tải và có thể là căn cứ để nhận hàng tại cảng đích. Vậy Bill of Lading là gì, có những loại nào, cách phân biệt ra sao và tra cứu Bill of Lading như thế nào? Cùng GOZO Express tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Bill of Lading, thường viết tắt là B/L, còn gọi là vận đơn đường biển, là chứng từ do người chuyên chở, hãng tàu hoặc đại lý được ủy quyền phát hành cho người gửi hàng sau khi hàng hóa đã được nhận để vận chuyển hoặc đã được xếp lên tàu. Trong hoạt động xuất nhập khẩu, Bill of Lading được sử dụng để ghi nhận thông tin về lô hàng, người gửi, người nhận, cảng đi, cảng đến, phương tiện vận chuyển và các điều kiện liên quan đến việc giao nhận hàng hóa.
Hiểu đơn giản, Bill of Lading là chứng từ xác nhận rằng hàng hóa đã được hãng vận chuyển tiếp nhận và sẽ được vận chuyển đến địa điểm đã thỏa thuận. Tùy từng loại vận đơn, B/L có thể được dùng để nhận hàng, chuyển nhượng quyền sở hữu hàng hóa hoặc làm căn cứ thanh toán trong thương mại quốc tế.
Đây là lý do Bill of Lading được xem là chứng từ “xương sống” trong vận tải biển và xuất nhập khẩu. Nếu sai thông tin trên B/L hoặc làm mất vận đơn gốc, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc nhận hàng, thanh toán, thông quan hoặc xử lý tranh chấp.
Bill of Lading (B/L) không chỉ là chứng từ vận chuyển mà còn có giá trị pháp lý quan trọng trong hoạt động xuất nhập khẩu. Đây là căn cứ để xác nhận việc giao nhận hàng hóa, thực hiện thanh toán quốc tế và giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình vận chuyển. Dưới đây là 4 chức năng quan trọng của Bill of Lading.
Khi hãng tàu hoặc người chuyên chở phát hành Bill of Lading, điều đó đồng nghĩa với việc họ đã tiếp nhận hàng hóa để vận chuyển hoặc hàng đã được xếp lên tàu (đối với On Board Bill of Lading). Chứng từ này ghi nhận các thông tin như tên hàng, số lượng, trọng lượng, tình trạng bên ngoài của hàng hóa và thời gian nhận hàng, giúp người gửi có căn cứ chứng minh đã bàn giao hàng cho đơn vị vận chuyển.
Bill of Lading là bằng chứng xác nhận hợp đồng vận chuyển giữa người gửi hàng và người chuyên chở. Trên vận đơn thể hiện đầy đủ các điều khoản cơ bản như thông tin các bên, cảng đi, cảng đến, điều kiện giao nhận, cước phí và trách nhiệm của các bên. Khi xảy ra tranh chấp, B/L là một trong những chứng từ quan trọng được sử dụng để đối chiếu và giải quyết.
Đây là một trong những chức năng của Bill of Lading quan trọng nhất. Đối với các loại vận đơn có giá trị chuyển nhượng như Original Bill hoặc Order Bill, người nắm giữ vận đơn hợp lệ có quyền nhận hàng hoặc chuyển nhượng quyền sở hữu hàng hóa cho bên khác thông qua ký hậu. Chính vì vậy, Bill of Lading thường được sử dụng trong thanh toán quốc tế, đặc biệt là phương thức tín dụng chứng từ (L/C).
Đối với nhiều lô hàng vận chuyển bằng đường biển, người nhận phải xuất trình Original Bill of Lading hoặc thực hiện theo hình thức Telex Release hay Seaway Bill (tùy loại vận đơn) để được hãng tàu hoặc đại lý giao hàng. Đây là căn cứ giúp đơn vị vận chuyển xác định đúng người có quyền nhận hàng, đồng thời hạn chế rủi ro giao nhầm hoặc giao hàng trái phép.
Xem thêm: Chứng Từ Vận Tải Là Gì? Các Loại Chứng Từ Vận Tải Mới Nhất
Một Bill of Lading thường bao gồm nhiều thông tin quan trọng liên quan đến lô hàng và hành trình vận chuyển. Doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ để tránh sai sót trước khi xác nhận phát hành vận đơn chính thức.
Các thông tin phổ biến trên Bill of Lading gồm:
Shipper: Người gửi hàng hoặc người xuất khẩu.
Consignee: Người nhận hàng tại cảng đích.
Notify Party: Bên được thông báo khi hàng đến.
Carrier: Hãng tàu hoặc người chuyên chở.
Vessel/Voyage: Tên tàu và số chuyến.
Port of Loading: Cảng xếp hàng.
Port of Discharge: Cảng dỡ hàng.
Place of Delivery: Địa điểm giao hàng cuối cùng nếu có.
Booking No. / B/L No.: Số booking và số vận đơn.
Container No. / Seal No.: Số container và số seal.
Description of Goods: Mô tả hàng hóa.
Gross Weight: Trọng lượng cả bì.
Measurement: Thể tích hàng hóa.
Freight Terms: Điều kiện cước phí như Freight Prepaid hoặc Freight Collect.
Date of Issue: Ngày phát hành vận đơn.
Number of Original B/L: Số bản vận đơn gốc được phát hành.
Signature: Chữ ký hoặc xác nhận của hãng tàu, đại lý hoặc người có thẩm quyền.
Sai sót ở bất kỳ thông tin nào, đặc biệt là tên người nhận, số container, cảng đến hoặc mô tả hàng hóa, đều có thể ảnh hưởng đến quá trình nhận hàng và thông quan.
Trong thực tế, có nhiều loại Bill of Lading được sử dụng tùy theo phương thức vận chuyển, hình thức giao hàng và yêu cầu của các bên.
Master Bill of Lading (MBL) là vận đơn do hãng tàu hoặc người chuyên chở thực tế phát hành. Trong khi đó, House Bill of Lading (HBL) thường do freight forwarder hoặc NVOCC phát hành cho khách hàng của họ.
Điểm khác biệt chính là chủ thể phát hành và mối quan hệ vận chuyển. MBL thể hiện quan hệ giữa hãng tàu và bên đặt chỗ với hãng tàu, thường là forwarder hoặc shipper trực tiếp. HBL thể hiện quan hệ giữa forwarder và khách hàng xuất nhập khẩu. Trong nhiều lô hàng, đặc biệt khi đi qua forwarder, có thể tồn tại đồng thời cả MBL và HBL.
Original Bill of Lading là vận đơn gốc, thường được phát hành thành một bộ gồm nhiều bản gốc có giá trị như nhau. Người nhận hàng cần xuất trình bản gốc hợp lệ để nhận hàng.
Telex Release Bill không phải là một loại vận đơn riêng theo nghĩa truyền thống, mà là hình thức giải phóng hàng khi vận đơn gốc đã được surrender tại đầu xuất. Sau khi shipper nộp lại vận đơn gốc cho hãng tàu và hoàn tất yêu cầu, hãng tàu sẽ thông báo cho đầu nhập để giao hàng mà không cần người nhận xuất trình bản gốc.
Seaway Bill là vận đơn không có chức năng chuyển nhượng quyền sở hữu hàng hóa như Original Bill. Với Seaway Bill, hàng thường được giao cho đúng consignee được ghi trên vận đơn mà không cần xuất trình vận đơn gốc.
Seaway Bill phù hợp với các giao dịch đã tin tưởng nhau, công ty mẹ - công ty con, hoặc khi không cần kiểm soát quyền sở hữu hàng hóa qua vận đơn. Ngược lại, Original Bill phù hợp khi bên bán muốn kiểm soát quyền nhận hàng cho đến khi người mua hoàn tất thanh toán.
Straight Bill of Lading là vận đơn ghi đích danh người nhận hàng. Loại bill này thường không chuyển nhượng được bằng ký hậu và hàng sẽ được giao cho consignee được ghi trên vận đơn.
Order Bill of Lading là vận đơn phát hành theo lệnh, ví dụ “To order” hoặc “To order of shipper/bank”. Loại này có thể được chuyển nhượng thông qua ký hậu, thường dùng trong thanh toán L/C hoặc các giao dịch cần kiểm soát quyền sở hữu hàng hóa.
Trong hoạt động xuất nhập khẩu, có nhiều loại Bill of Lading được sử dụng tùy theo phương thức vận chuyển, hình thức giao hàng và yêu cầu của các bên. Mỗi loại vận đơn có đặc điểm và mục đích sử dụng riêng, giúp doanh nghiệp lựa chọn phù hợp với từng lô hàng.
Master Bill of Lading (MBL) là vận đơn do hãng tàu (Carrier) hoặc người chuyên chở phát hành cho đơn vị đặt chỗ, thường là Freight Forwarder hoặc NVOCC. MBL thể hiện mối quan hệ vận chuyển giữa hãng tàu và đơn vị đặt chỗ, đồng thời được sử dụng để quản lý lô hàng trên hệ thống của hãng tàu.
House Bill of Lading (HBL) là vận đơn do Freight Forwarder hoặc NVOCC phát hành cho chủ hàng (Shipper). HBL được sử dụng khi doanh nghiệp làm việc thông qua đơn vị giao nhận thay vì trực tiếp với hãng tàu và thường đi kèm với Master Bill trong cùng một lô hàng.
Original Bill of Lading là vận đơn gốc có giá trị pháp lý, thường được phát hành thành bộ 3 bản gốc. Người nhận hàng phải xuất trình ít nhất một bản gốc hợp lệ để nhận hàng tại cảng đích. Đây là loại vận đơn được sử dụng phổ biến trong các giao dịch thanh toán quốc tế bằng L/C hoặc khi cần kiểm soát quyền sở hữu hàng hóa.
Seaway Bill là vận đơn không có chức năng chuyển nhượng quyền sở hữu hàng hóa. Người nhận chỉ cần chứng minh đúng thông tin Consignee mà không cần xuất trình vận đơn gốc để nhận hàng. Loại Bill này phù hợp với các giao dịch giữa các đối tác có mối quan hệ tin cậy hoặc giữa công ty mẹ và công ty con.
Telex Release Bill là hình thức giao hàng không cần xuất trình Original Bill. Sau khi người gửi nộp lại vận đơn gốc (Surrender) và yêu cầu Telex Release, hãng tàu sẽ gửi thông báo đến cảng đích để giao hàng cho người nhận. Hình thức này giúp rút ngắn thời gian và hạn chế rủi ro thất lạc chứng từ.
Surrendered Bill là vận đơn gốc đã được người gửi nộp lại cho hãng tàu tại cảng đi. Sau khi hoàn tất thủ tục Surrender, hãng tàu sẽ cho phép giao hàng tại cảng đến mà người nhận không cần xuất trình Original Bill. Đây là giải pháp phù hợp khi muốn giao hàng nhanh hoặc tránh mất thời gian chuyển phát vận đơn gốc.
Straight Bill of Lading là vận đơn ghi rõ tên người nhận hàng (Consignee) và không thể chuyển nhượng bằng ký hậu. Hàng hóa chỉ được giao cho đúng người nhận được chỉ định trên vận đơn, thường áp dụng trong các giao dịch đã thanh toán hoặc giữa các đối tác có độ tin cậy cao.
Order Bill of Lading là vận đơn phát hành theo lệnh (To Order), cho phép chuyển nhượng quyền nhận hàng thông qua ký hậu. Đây là loại Bill được sử dụng phổ biến trong thanh toán quốc tế bằng thư tín dụng (L/C) hoặc khi hàng hóa được mua bán trong quá trình vận chuyển.
Clean Bill of Lading là vận đơn sạch, được phát hành khi hàng hóa và bao bì được người chuyên chở xác nhận ở tình trạng tốt, không có ghi chú về hư hỏng hoặc khiếm khuyết bên ngoài. Loại Bill này thường là yêu cầu bắt buộc trong nhiều giao dịch thanh toán quốc tế.
Claused Bill of Lading (hay Dirty/Foul Bill of Lading) là vận đơn có ghi chú về tình trạng bất thường của hàng hóa hoặc bao bì, chẳng hạn như bao bì rách, hàng bị ướt hoặc thiếu kiện. Việc phát hành Claused Bill có thể ảnh hưởng đến quá trình thanh toán, bảo hiểm và giải quyết tranh chấp, vì nó cho thấy hàng hóa không được giao cho người chuyên chở trong tình trạng hoàn hảo.
Việc phát hành Bill of Lading là một bước quan trọng trong quy trình xuất nhập khẩu, giúp xác nhận thông tin lô hàng và là cơ sở để vận chuyển, thông quan cũng như nhận hàng tại cảng đích. Dưới đây là các bước cơ bản trong quy trình phát hành Bill of Lading.
Sau khi hoàn tất việc đặt chỗ với hãng tàu hoặc Freight Forwarder, người gửi hàng (Shipper) sẽ gửi Shipping Instruction (SI). Đây là tài liệu hướng dẫn phát hành vận đơn, bao gồm các thông tin như người gửi, người nhận, Notify Party, mô tả hàng hóa, số lượng, cảng đi, cảng đến và các yêu cầu liên quan đến Bill of Lading.
Dựa trên thông tin trong Shipping Instruction, hãng tàu hoặc Freight Forwarder sẽ lập Draft Bill of Lading (bản nháp vận đơn). Đây là bản dự thảo để khách hàng kiểm tra trước khi phát hành vận đơn chính thức.
Shipper cần kiểm tra kỹ Draft B/L, bao gồm các thông tin về tên người gửi, người nhận, mô tả hàng hóa, số container, cảng đi, cảng đến và điều kiện cước phí. Nếu phát hiện sai sót, cần yêu cầu chỉnh sửa ngay trước khi xác nhận phát hành.
Trước khi phát hành Bill of Lading chính thức, người gửi hàng cần hoàn tất các khoản phí theo thỏa thuận như cước vận chuyển, phí chứng từ hoặc các khoản phụ phí khác. Một số hãng tàu hoặc Forwarder chỉ phát hành vận đơn sau khi các khoản phí đã được thanh toán đầy đủ.
Sau khi Draft Bill được xác nhận và hoàn tất các thủ tục cần thiết, hãng tàu hoặc Freight Forwarder sẽ phát hành Bill of Lading chính thức. Tùy theo yêu cầu của lô hàng, vận đơn có thể được phát hành dưới dạng Original Bill, Seaway Bill hoặc Telex Release Bill.
Sau khi phát hành, Bill of Lading sẽ được gửi cho người nhận hàng hoặc ngân hàng (đối với thanh toán L/C). Người nhận sẽ sử dụng vận đơn hoặc thông tin liên quan để thực hiện thủ tục nhận hàng tại cảng đích theo quy định của từng loại Bill of Lading.
Việc tra cứu Bill of Lading giúp doanh nghiệp và người nhận theo dõi tình trạng lô hàng, lịch trình vận chuyển cũng như thời gian dự kiến hàng đến cảng đích. Hầu hết các hãng tàu và Freight Forwarder hiện nay đều cung cấp hệ thống tra cứu trực tuyến thông qua số Bill of Lading (B/L No.), số container (Container No.) hoặc Booking Number.
Để tra cứu Bill of Lading, bạn có thể thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Xác định đơn vị phát hành Bill of Lading (hãng tàu hoặc Freight Forwarder).
Bước 2: Chuẩn bị số Bill of Lading, số container hoặc Booking Number.
Bước 3: Truy cập website của hãng tàu hoặc đơn vị phát hành vận đơn.
Bước 4: Nhập thông tin tra cứu vào mục Track & Trace hoặc Cargo Tracking.
Bước 5: Theo dõi các thông tin hiển thị như lịch trình tàu, vị trí lô hàng, cảng trung chuyển, thời gian dự kiến đến (ETA) và tình trạng giao hàng.
Việc thường xuyên tra cứu Bill of Lading sẽ giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị hồ sơ thông quan, sắp xếp kế hoạch nhận hàng và xử lý kịp thời nếu có sự cố phát sinh trong quá trình vận chuyển.
Nếu bạn đang tìm kiếm đơn vị vận chuyển quốc tế uy tín, GOZO Express là lựa chọn đáng tin cậy dành cho cá nhân và doanh nghiệp. GOZO Express cung cấp dịch vụ gửi hàng đi nước ngoài đến hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, đồng thời sở hữu mạng lưới hơn 60 bưu cục quốc tế, đáp ứng đa dạng nhu cầu vận chuyển hàng hóa và chứng từ.
Khi sử dụng dịch vụ tại GOZO Express, khách hàng được hỗ trợ trọn gói từ A–Z, từ tư vấn thủ tục xuất nhập khẩu, chuẩn bị hồ sơ, đóng gói, khai báo hải quan đến theo dõi hành trình vận chuyển. Với đội ngũ chuyên viên giàu kinh nghiệm cùng quy trình làm việc chuyên nghiệp, GOZO Express cam kết giúp hàng hóa được vận chuyển nhanh chóng, an toàn và tối ưu chi phí, mang đến giải pháp logistics hiệu quả cho mọi nhu cầu gửi hàng quốc tế.
Hiểu rõ Bill of Lading là gì, chức năng của Bill of Lading, các loại Bill of Lading cũng như quy trình phát hành Bill of Lading sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót trong quá trình xuất nhập khẩu, đảm bảo việc vận chuyển, thanh toán và nhận hàng diễn ra thuận lợi. Đồng thời, việc thường xuyên tra cứu Bill of Lading cũng giúp chủ động theo dõi lô hàng và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh.
Nếu bạn cần gửi hàng hoặc chứng từ xuất nhập khẩu đi nước ngoài, GOZO Express là đối tác đáng tin cậy với dịch vụ chuyển phát quốc tế trọn gói từ A–Z. GOZO Express hỗ trợ vận chuyển đến hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, thông qua mạng lưới hơn 60 bưu cục quốc tế, giúp hàng hóa và chứng từ được giao nhanh chóng, an toàn và đúng tiến độ. Với đội ngũ chuyên viên giàu kinh nghiệm, GOZO Express luôn sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trong mọi nhu cầu logistics và vận chuyển quốc tế.
Tham khảo thêm:
Content GOZO
06 thg 7, 2026
2 tuần trước
Bài viết và các tin tức mới nhất về vận chuyển quốc tế.
Mã số doanh nghiệp: 0316226571 do Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh cấp lần đầu ngày 30/03/2020
Giấy phép bưu chính số 2870/XN-BTTTT do Bộ TTTT cấp ngày 19/07/2023
Văn bản xác nhận thông báo hoạt động bưu chính số 3712/XN-BTTTT do Bộ TTTT cấp ngày 17/07/2023
© 2024 Express. All Rights Reserved.
